જીવન ઉપયોગી વાતો-દિનેશ શાસ્ત્રી

છોડવું એટલે કોઈ વ્યક્તિ કે પરિસ્થિતિને છોડવી નહીં, પરંતુ મનની પકડને છોડવી. મનુષ્યના મોટાભાગના દુઃખોનું કારણ ઘટનાઓ નથી, પરંતુ તે ઘટનાઓ, વ્યક્તિઓ, ઇચ્છાઓ, સ્મૃતિઓ અને લાગણીઓને પકડીને બેસી રહેવાની વૃત્તિ છે. કોઈ વ્યક્તિ વર્ષો સુધી જૂના અપમાનને વહન કરતો રહે છે. કોઈ તૂટેલા સંબંધને છોડવામાં અસમર્થ રહે છે. કોઈ ભય, અપરાધબોધ અથવા નિષ્ફળતા સાથે ચોંટેલો રહે છે, તો કોઈ ભવિષ્યની કોઈ ઇચ્છાને જ પોતાની ઓળખ બનાવી લે છે. પરિણામે શરીર વર્તમાનમાં હોય છે, પરંતુ મન ભૂતકાળ અને ભવિષ્ય વચ્ચે ભટકતું રહે છે. મન જેટલું વધુ પકડી રાખે છે, તેટલી વધુ પીડા ઉત્પન્ન થાય છે. છોડવું ખરેખર શું છે? અધ્યાત્મમાં “છોડવું” અથવા “ત્યાગ” નો અર્થ કોઈ વ્યક્તિ કે વસ્તુને બળજબરીથી દૂર કરવો નથી. સાચું છોડવું એટલે મન કોઈ અનુભવ, વિચાર કે ઇચ્છા પર જે આંતરિક પકડ બનાવી રાખે છે, તેનો અંત આવવો. પણ આ પકડ કેવી રીતે છૂટે? મોટાભાગના લોકો બે ભૂલો કરે છે: લાગણીઓને દબાવી દે છે. લાગણીઓમાં સંપૂર્ણપણે વહી જાય છે. દબાવવાથી લાગણીઓ સમાપ્ત થતી નથી; તે અચેતન મનમાં સંગ્રહિત થઈ જાય છે અને પછી કોઈ બીજા સ્વરૂપે બહાર આવે છે. બીજી તરફ,...