જીવન ઉપયોગી વાતો-દિનેશ શાસ્ત્રી

માત્ર થોડા જ મિનિટમાં તમારી શ્વાસ લેવાની રીત તમારા મનની સ્થિતિ બદલી શકે છે. યોગ્ય સમયે યોગ્ય શ્વસન પદ્ધતિ અપનાવવાથી તણાવ ઘટે છે, એકાગ્રતા વધે છે અને મનને શાંતિ મળે છે. ૧. નાડી શોધન (Alternate Nostril Breathing) હેતુ: મનનું સંતુલન અને એકાગ્રતા. ફાયદા: • મગજના બંને ભાગોમાં સંતુલન લાવે છે. • તણાવ અને ચિંતા ઘટાડે છે. • ધ્યાન અને યાદશક્તિમાં વધારો કરે છે. • ભાવનાત્મક સ્થિરતા આપે છે. કેવી રીતે કરવું? સીધા બેસો અને શરીરને આરામદાયક રાખો. જમણું નાક બંધ કરીને ડાબા નાકથી શ્વાસ લો. પછી ડાબું નાક બંધ કરીને જમણા નાકથી શ્વાસ છોડો. હવે જમણા નાકથી શ્વાસ લો અને ડાબા નાકથી છોડો. આ પ્રક્રિયા 3 થી 5 મિનિટ સુધી ચાલુ રાખો. ૨. ભ્રામરી પ્રાણાયામ (Bhramari) હેતુ: તણાવ અને માનસિક ઘોંઘાટ ઘટાડવો. ફાયદા: • મનને શાંત કરે છે. • ચિંતા, ગુસ્સો અને તણાવ ઘટાડે છે. • એકાગ્રતા વધારે છે. • સારી ઊંઘમાં મદદરૂપ બને છે. કેવી રીતે કરવું? આંખો બંધ કરીને આરામથી બેસો. ઊંડો શ્વાસ લો. શ્વાસ છોડતી વખતે મધમાખી જેવો "મ્મ્મ..." અવાજ કરો. માથા અને ચહેરામાં થતી કંપનનો અનુભવ કરો. 5 થી 10 વખત ...

છોડવું એટલે કોઈ વ્યક્તિ કે પરિસ્થિતિને છોડવી નહીં, પરંતુ મનની પકડને છોડવી. મનુષ્યના મોટાભાગના દુઃખોનું કારણ ઘટનાઓ નથી, પરંતુ તે ઘટનાઓ, વ્યક્તિઓ, ઇચ્છાઓ, સ્મૃતિઓ અને લાગણીઓને પકડીને બેસી રહેવાની વૃત્તિ છે. કોઈ વ્યક્તિ વર્ષો સુધી જૂના અપમાનને વહન કરતો રહે છે. કોઈ તૂટેલા સંબંધને છોડવામાં અસમર્થ રહે છે. કોઈ ભય, અપરાધબોધ અથવા નિષ્ફળતા સાથે ચોંટેલો રહે છે, તો કોઈ ભવિષ્યની કોઈ ઇચ્છાને જ પોતાની ઓળખ બનાવી લે છે. પરિણામે શરીર વર્તમાનમાં હોય છે, પરંતુ મન ભૂતકાળ અને ભવિષ્ય વચ્ચે ભટકતું રહે છે. મન જેટલું વધુ પકડી રાખે છે, તેટલી વધુ પીડા ઉત્પન્ન થાય છે. છોડવું ખરેખર શું છે? અધ્યાત્મમાં “છોડવું” અથવા “ત્યાગ” નો અર્થ કોઈ વ્યક્તિ કે વસ્તુને બળજબરીથી દૂર કરવો નથી. સાચું છોડવું એટલે મન કોઈ અનુભવ, વિચાર કે ઇચ્છા પર જે આંતરિક પકડ બનાવી રાખે છે, તેનો અંત આવવો. પણ આ પકડ કેવી રીતે છૂટે? મોટાભાગના લોકો બે ભૂલો કરે છે: લાગણીઓને દબાવી દે છે. લાગણીઓમાં સંપૂર્ણપણે વહી જાય છે. દબાવવાથી લાગણીઓ સમાપ્ત થતી નથી; તે અચેતન મનમાં સંગ્રહિત થઈ જાય છે અને પછી કોઈ બીજા સ્વરૂપે બહાર આવે છે. બીજી તરફ,...

Gujarat Samachar – Shatdal – Vedana Samvedana Column પિતા-પુત્રનો સંબંધ ક્યારેક પ્રગાઢ પ્રેમ, તો ક્યારેક મોટું યુદ્ધ! - વેદના-સંવેદના- મૃગેશ વૈષ્ણવ ****************** પિતા પ્રેમને જવાબદારીમાં જતાવે છે. પુત્ર પ્રેમને આઝાદીમાં શોધે છે. બન્ને સાચા હોય છે. પણ વચ્ચે અહંકાર, ગેરસમજ અને વાર્તાલાપનો અભાવ સંબંધોનું સત્યાનાશ કાઢી નાંખે છે ****************** ભારતના ઇતિહાસમાં મહાત્મા ગાંધીનું સ્થાન અદ્વિતીય છે. કરોડો લોકો માટે તેઓ માત્ર રાજકીય નેતા નહોતા, પરંતુ નૈતિકતા, ત્યાગ અને સત્યના પ્રતીક હતા. આખા દેશે તેમને ''બાપુ'' તરીકે સ્વીકાર્યા. પરંતુ ઇતિહાસનો એક એવો અધ્યાય પણ છે જે ઘણી વખત ચર્ચાતો નથી- ગાંધીજી અને તેમના મોટા પુત્ર હરિલાલ ગાંધી વચ્ચેનો પિતા પુત્રનો સંબંધ. આ સંબંધને ઘણીવાર એક સરળ કથામાં ફેરવી દેવામાં આવ્યો છે : ''ગાંધીજી સારા પિતા નહોતા'' અથવા ''હરિલાલ ખરાબ પુત્ર હતો.'' પરંતુ હકીકત અને તેમાંનો વિશ્લેષણાત્મક અભ્યાસ એટલો સરળ નથી. હકીકતમાં, આ બે વ્યક્તિઓની વ્યથા કથા આપણને બતાવે છે કે સંબંધોમાં પ્રેમ હોવા છતાં અંતર કેવી રીતે વધી શકે...

એક વખત તો જરૂર વાંચજો... જીવનમાં ક્યારેક ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે. ❌❌ "આરામ કરો" ❌❌ વૃદ્ધાવસ્થામાં કોઈ વ્યક્તિ લાંબા સમય સુધી પથારીવશ રહી જાય અને તેના સંતાનો માત્ર "આરામ કરો... ઉતાવળ ન કરો..." એવું જ કહેતા રહે, તો ઘણી વખત ત્યાંથી જ સૌથી જોખમી પરિસ્થિતિની શરૂઆત થાય છે. "વૃદ્ધ વ્યક્તિ માટે પથારીમાં પડ્યા રહેવું સરળ હોય છે, પરંતુ ફરી ઊભા થવું અત્યંત મુશ્કેલ હોય છે. ઘણીવાર રોગ માણસને મારતો નથી, પરંતુ પથારી મારી નાખે છે." હું ડૉ. સોંગ યુઆનમિંગ, ઉંમર ૫૪ વર્ષ. છેલ્લા ૨૭ વર્ષથી એક જાણીતી હોસ્પિટલના જિરિયાટ્રિક્સ (વૃદ્ધાવસ્થા ચિકિત્સા) વિભાગમાં કાર્યરત છું. આ સમયગાળા દરમિયાન મેં ૧૬,૦૦૦થી વધુ દર્દીઓની સારવાર કરી છે અને ૨,૪૦૦થી વધુ ગંભીર પરિસ્થિતિના પ્રમાણપત્રો લખ્યા છે. આજે હું કોઈ વૈદ્યકીય પરિભાષાનો ઉપયોગ નહીં કરું. હું માત્ર મારી આંખો સામે બનેલી ત્રણ સત્ય ઘટનાઓ જણાવવા માંગું છું. આ ત્રણેય કથાઓ દરેકના માતા-પિતા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. પ્રથમ ઘટના (૨૦૧૯ – શરદ ઋતુ) દર્દી : ૮૧ વર્ષીય નિવૃત્ત શિક્ષક શ્રી સન તેમના જાંઘના હાડકાને (Femoral Neck) ફ્રેક્ચર થયું ...

પુસ્તકનો પરિચય Be Water, My Friend માત્ર પ્રેરણાત્મક પુસ્તક નથી, પરંતુ જીવન જીવવાની એક ઊંડી અને વ્યવહારિક ફિલસૂફી છે. આ પુસ્તક ના પ્રખ્યાત વિચાર: “Be Water, My Friend” “પાણી જેવા બનો, મારા મિત્ર” પર આધારિત છે. લેખિકા એ બ્રુસ લીના જીવનના અનુભવો, વિચારો અને શિક્ષણોને આધુનિક જીવન સાથે જોડીને સમજાવ્યા છે. પુસ્તક આપણને શીખવે છે કે: જીવન સતત બદલાતું રહે છે, પરિસ્થિતિઓ કાયમી નથી, અને જે વ્યક્તિ બદલાવને સ્વીકારી શકે છે, તે જ આગળ વધે છે. પુસ્તકનો મુખ્ય સંદેશ પાણીનો પોતાનો કોઈ સ્થાયી આકાર નથી. તે જે વાસણમાં જાય છે, તેનો આકાર ધારણ કરી લે છે. પણ: તેની શક્તિ ઓછી થતી નથી, તેનું અસ્તિત્વ ખોવાતું નથી. બ્રુસ લી માનતા હતા કે માણસે પણ આવું જ બનવું જોઈએ: પરિસ્થિતિ મુજબ બદલાવ લાવવો, મુશ્કેલ સમયમાં શાંત રહેવું, જીવનના પ્રવાહ સાથે વહેવું, અને અંદરથી મજબૂત રહેવું. પુસ્તકની મુખ્ય શીખ અને પ્રેક્ટિકલ ઉદાહરણો 1. બદલાવને સ્વીકારવાની ક્ષમતા જ સાચી શક્તિ છે ઘણા લોકો માને છે કે મજબૂત વ્યક્તિ એ છે જે ક્યારેય બદલાતો નથી. પરંતુ બ્રુસ લી અનુસાર: “જે કઠોર છે તે તૂટી જાય ...

પરિચય Stop Overreacting: Effective Strategies for Calming Your Emotions એક મનોચિકિત્સા આધારિત સેલ્ફ-હેલ્પ પુસ્તક છે, જે ક્લિનિકલ સાઇકોલોજિસ્ટ Judith P. Siegel દ્વારા લખાયેલું છે। આ પુસ્તક માનવ જીવનની એક સામાન્ય પરંતુ ગંભીર સમસ્યા — “ઓવરરિએક્ટિંગ” એટલે કે નાની બાબતો પર અતિશય ભાવનાત્મક પ્રતિક્રિયા — વિષે ઊંડાણપૂર્વક સમજ આપે છે। ઘણા લોકો ટીકા, નિષ્ફળતા, સંબંધોની સમસ્યાઓ, તણાવ, ભય અથવા અનિશ્ચિત પરિસ્થિતિઓમાં જરૂર કરતાં વધુ પ્રતિક્રિયા આપી દે છે। પરિણામે: માનસિક શાંતિ ખોરવાય છે સંબંધોમાં તણાવ વધે છે નિર્ણય લેવાની ક્ષમતા ઘટે છે જીવનમાં અનાવશ્યક દુઃખ વધે છે લેખિકા સમજાવે છે કે ઓવરરિએક્ટ કરવું કોઈ કમજોરી નથી, પરંતુ એક શીખેલી ભાવનાત્મક ટેવ છે, જેને બદલવી શક્ય છે। પુસ્તકનો મુખ્ય સંદેશ પુસ્તકનો કેન્દ્રિય વિચાર છે: “અમારા જીવનમાં મોટાભાગનું દુઃખ ઘટનાઓથી નથી બનતું, પરંતુ તે ઘટનાઓ પર આપેલી અતિશય પ્રતિક્રિયાઓથી બને છે।” લોકો ઘણીવાર: દરેક વાતને વ્યક્તિગત બનાવી લે છે સૌથી ખરાબ વિચારવા લાગે છે ગુસ્સામાં તરત પ્રતિક્રિયા આપે છે ભાવનાઓને પોતાના નિર્ણય પર હાવી થવા દે છે ન...