જીવન ઉપયોગી વાતો-દિનેશ શાસ્ત્રી

*નોંધ: આ લેખ એ ધારણા સાથે સહમત નથી કે "સ્ત્રીઓ વૃદ્ધાવસ્થામાં પોતાના પતિને નફરત કરવા લાગે છે" — આ વાત સાર્વત્રિક રીતે સાચી નથી. જે સાચું છે, અને જેના પર ઘણું સંશોધન થયું છે, તે એ છે કે ઘણી સ્ત્રીઓ (અને ઘણા પુરુષો પણ) લગ્નના લાંબા વર્ષો પછી નારાજગી, ભાવનાત્મક અંતર અથવા નિરાશા અનુભવવા લાગે છે. નીચે ભારતીય પરિવારોના સંદર્ભમાં આના ખરા, તથ્યો પર આધારિત કારણો, ઉદાહરણો અને વ્યવહારુ ઉકેલો આપ્યા છે.* --- ## ૧. દાયકાઓ સુધીની અસમાન ભાવનાત્મક જવાબદારી **કારણ:** મોટાભાગના ભારતીય લગ્નોમાં, ખાસ કરીને ૧૯૭૦-૯૦ના દાયકામાં થયેલા લગ્નોમાં, ઘરની અદ્રશ્ય જવાબદારી — રસોઈ બનાવવી, બાળકોની સંભાળ, સાસરિયાંનું ધ્યાન રાખવું, જન્મદિવસ યાદ રાખવો, ઘરનું બજેટ સંભાળવું — સ્ત્રીના ખભા પર રહેતી હતી, જ્યારે પુરુષ "કમાનાર" ની ભૂમિકા સુધી મર્યાદિત રહેતો હતો. આ અસમાનતા ૩૦-૪૦ વર્ષ સુધી એટલા માટે સામાન્ય લાગતી રહી કારણ કે આસપાસ બધા આ જ રીતે જીવતા હતા. **ઉદાહરણ:** પુણેની સુનિતા, ૬૧ વર્ષ, એ બે બાળકોનો ઉછેર કર્યો, દસ વર્ષ સુધી પોતાના સસરાની બીમારી સંભાળી, અને ક્યારેય એક વર્ષ પણ એવું ન ગયું જ્યારે આ...

માત્ર થોડા જ મિનિટમાં તમારી શ્વાસ લેવાની રીત તમારા મનની સ્થિતિ બદલી શકે છે. યોગ્ય સમયે યોગ્ય શ્વસન પદ્ધતિ અપનાવવાથી તણાવ ઘટે છે, એકાગ્રતા વધે છે અને મનને શાંતિ મળે છે. ૧. નાડી શોધન (Alternate Nostril Breathing) હેતુ: મનનું સંતુલન અને એકાગ્રતા. ફાયદા: • મગજના બંને ભાગોમાં સંતુલન લાવે છે. • તણાવ અને ચિંતા ઘટાડે છે. • ધ્યાન અને યાદશક્તિમાં વધારો કરે છે. • ભાવનાત્મક સ્થિરતા આપે છે. કેવી રીતે કરવું? સીધા બેસો અને શરીરને આરામદાયક રાખો. જમણું નાક બંધ કરીને ડાબા નાકથી શ્વાસ લો. પછી ડાબું નાક બંધ કરીને જમણા નાકથી શ્વાસ છોડો. હવે જમણા નાકથી શ્વાસ લો અને ડાબા નાકથી છોડો. આ પ્રક્રિયા 3 થી 5 મિનિટ સુધી ચાલુ રાખો. ૨. ભ્રામરી પ્રાણાયામ (Bhramari) હેતુ: તણાવ અને માનસિક ઘોંઘાટ ઘટાડવો. ફાયદા: • મનને શાંત કરે છે. • ચિંતા, ગુસ્સો અને તણાવ ઘટાડે છે. • એકાગ્રતા વધારે છે. • સારી ઊંઘમાં મદદરૂપ બને છે. કેવી રીતે કરવું? આંખો બંધ કરીને આરામથી બેસો. ઊંડો શ્વાસ લો. શ્વાસ છોડતી વખતે મધમાખી જેવો "મ્મ્મ..." અવાજ કરો. માથા અને ચહેરામાં થતી કંપનનો અનુભવ કરો. 5 થી 10 વખત ...