જીવન ઉપયોગી વાતો-દિનેશ શાસ્ત્રી

છોડવું એટલે કોઈ વ્યક્તિ કે પરિસ્થિતિને છોડવી નહીં, પરંતુ મનની પકડને છોડવી. મનુષ્યના મોટાભાગના દુઃખોનું કારણ ઘટનાઓ નથી, પરંતુ તે ઘટનાઓ, વ્યક્તિઓ, ઇચ્છાઓ, સ્મૃતિઓ અને લાગણીઓને પકડીને બેસી રહેવાની વૃત્તિ છે. કોઈ વ્યક્તિ વર્ષો સુધી જૂના અપમાનને વહન કરતો રહે છે. કોઈ તૂટેલા સંબંધને છોડવામાં અસમર્થ રહે છે. કોઈ ભય, અપરાધબોધ અથવા નિષ્ફળતા સાથે ચોંટેલો રહે છે, તો કોઈ ભવિષ્યની કોઈ ઇચ્છાને જ પોતાની ઓળખ બનાવી લે છે. પરિણામે શરીર વર્તમાનમાં હોય છે, પરંતુ મન ભૂતકાળ અને ભવિષ્ય વચ્ચે ભટકતું રહે છે. મન જેટલું વધુ પકડી રાખે છે, તેટલી વધુ પીડા ઉત્પન્ન થાય છે. છોડવું ખરેખર શું છે? અધ્યાત્મમાં “છોડવું” અથવા “ત્યાગ” નો અર્થ કોઈ વ્યક્તિ કે વસ્તુને બળજબરીથી દૂર કરવો નથી. સાચું છોડવું એટલે મન કોઈ અનુભવ, વિચાર કે ઇચ્છા પર જે આંતરિક પકડ બનાવી રાખે છે, તેનો અંત આવવો. પણ આ પકડ કેવી રીતે છૂટે? મોટાભાગના લોકો બે ભૂલો કરે છે: લાગણીઓને દબાવી દે છે. લાગણીઓમાં સંપૂર્ણપણે વહી જાય છે. દબાવવાથી લાગણીઓ સમાપ્ત થતી નથી; તે અચેતન મનમાં સંગ્રહિત થઈ જાય છે અને પછી કોઈ બીજા સ્વરૂપે બહાર આવે છે. બીજી તરફ,...

Gujarat Samachar – Shatdal – Vedana Samvedana Column પિતા-પુત્રનો સંબંધ ક્યારેક પ્રગાઢ પ્રેમ, તો ક્યારેક મોટું યુદ્ધ! - વેદના-સંવેદના- મૃગેશ વૈષ્ણવ ****************** પિતા પ્રેમને જવાબદારીમાં જતાવે છે. પુત્ર પ્રેમને આઝાદીમાં શોધે છે. બન્ને સાચા હોય છે. પણ વચ્ચે અહંકાર, ગેરસમજ અને વાર્તાલાપનો અભાવ સંબંધોનું સત્યાનાશ કાઢી નાંખે છે ****************** ભારતના ઇતિહાસમાં મહાત્મા ગાંધીનું સ્થાન અદ્વિતીય છે. કરોડો લોકો માટે તેઓ માત્ર રાજકીય નેતા નહોતા, પરંતુ નૈતિકતા, ત્યાગ અને સત્યના પ્રતીક હતા. આખા દેશે તેમને ''બાપુ'' તરીકે સ્વીકાર્યા. પરંતુ ઇતિહાસનો એક એવો અધ્યાય પણ છે જે ઘણી વખત ચર્ચાતો નથી- ગાંધીજી અને તેમના મોટા પુત્ર હરિલાલ ગાંધી વચ્ચેનો પિતા પુત્રનો સંબંધ. આ સંબંધને ઘણીવાર એક સરળ કથામાં ફેરવી દેવામાં આવ્યો છે : ''ગાંધીજી સારા પિતા નહોતા'' અથવા ''હરિલાલ ખરાબ પુત્ર હતો.'' પરંતુ હકીકત અને તેમાંનો વિશ્લેષણાત્મક અભ્યાસ એટલો સરળ નથી. હકીકતમાં, આ બે વ્યક્તિઓની વ્યથા કથા આપણને બતાવે છે કે સંબંધોમાં પ્રેમ હોવા છતાં અંતર કેવી રીતે વધી શકે...