જીવન ઉપયોગી વાતો-દિનેશ શાસ્ત્રી

  આત્મજ્ઞાન પ્રાપ્ત કરવાની એક સરળ પદ્ધતિ 1931 માં રમણ મહર્ષિના આશ્રમની મુલાકાત લેનાર પૉલ બ્રન્ટને પછીના બે મૂળભૂત પ્રશ્નો સમક્ષ મૂક્યા: શું સત્યની અનુભૂતિ કરવા માટે સંસારનો ત્યાગ કરીને એકાંત જંગલો કે પર્વતોમાં જવું જરૂરી છે ? આત્મજ્ઞાન પ્રાપ્ત કરવા માટે કઈ પદ્ધતિ અપનાવવી જોઈએ ? પ્રથમ પ્રશ્નના જવાબમાં મહર્ષિએ કહ્યું કે એકાંત માણસના મનમાં છે. વ્યક્તિ વિશ્વની જાડાઈમાં હોઈ શકે છે અને તેમ છતાં સંપૂર્ણ સમતા જાળવી શકે છે ; આવી વ્યક્તિ હંમેશા એકાંતમાં રહે છે. બીજો જંગલ અથવા પર્વતની ટોચ પર રહી શકે છે પરંતુ તેમ છતાં મનને શાંત રાખવામાં અસમર્થ હોય છે. આવી વ્યક્તિ એકાંતમાં હોય એમ કહી શકાય નહીં. એકાંત , આમ , મનનું વલણ છે ; એક અલગ માણસ હંમેશા એકાંતમાં હોય છે. રમણ મહર્ષિએ વધુમાં જણાવ્યું હતું કે જો સાધક દરરોજ એક કે બે કલાક ધ્યાન કરવા સક્ષમ હોય તો કાર્ય જીવનનો ત્યાગ કરવાની જરૂર નથી. આ એટલા માટે છે કારણ કે ધ્યાન દરમિયાન ઉત્પન્ન થતી આધ્યાત્મિક પ્રવાહો વ્યક્તિના કાર્યની વચ્ચે પણ વહેતી રહેશે. પછી સાધક તેની સાંસારિક પ્રવૃત્તિઓ તે વર્તમાનમાં ઉચ્ચ કાર્યક્ષમતા અને આઉટપુટ સ્તરે કરી શકે છે. આમ , જ્યારે...