શા
માટે હું વૃદ્ધ છું,
પણ હું ફરીથી 20 કે
30 વર્ષનો નથી થવા માંગતો?
હવે
તમે જાણો છો કે
તમારી પાસે દુઃખને પાર
કરવાની અને સુખ સુધી
પહોંચવાનું ચાલુ રાખવાનું મનોબળ
છે. અને તમને શું
ખુશ કરે છે તેનો
પણ તમને વધુ સારો
ખ્યાલ છે
હાસ્ય
કલાકાર જ્યોર્જ બર્ન્સે એક રસપ્રદ વાઈસક્રૅક
બનાવ્યો: તમે વર્ષ-વર્ષે
વૃદ્ધ થતા જશો - ફક્ત
વૃદ્ધ થશો નહીં.
તે
એક રસપ્રદ ટિપ્પણી છે. આપણો જન્મ
થયો ત્યારથી, આપણે દરરોજ મૃત્યુ
તરફ આગળ વધી રહ્યા
છીએ. તેમાં કોઈ મદદ કરી
શકશે નહીં. આપણને ગમે કે ન
ગમે, આપણે બધા દરરોજ
વૃદ્ધ થઈએ છીએ. વૃદ્ધ
થવું, પોતાને વૃદ્ધ સમજવું, વૃદ્ધ થવું એ બીજી
વાત છે.
હું
હવે જુવાન નથી. મારા વાળ
સફેદ થતા નથી કારણ
કે હું માથું મુંડાવું
છું, જેમ કે હું
છેલ્લા 20 વર્ષથી કરું છું. હું
તરું છું, દોડું છું,
હું લાંબા અંતર ચલાવું છું.
સપ્તાહના અંતે હું બગીચાઓમાં
અથવા દરિયાકિનારા પર છ માઈલ
ચાલું છું. પરંતુ જ્યારે
હું અરીસામાં જોઉં છું, ત્યારે
મને એક ચહેરો દેખાય
છે જે મારા જૂના
ફોટોગ્રાફ્સથી તદ્દન અલગ છે.
સૌથી
મોટો તફાવત અંદર છે.
વૃદ્ધ
થવાનો સૌથી મોટો ફાયદો
એ છે કે તમે
તમારા જીવનમાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા
ભજવનાર વ્યક્તિ વિશે થોડું વધુ
જાણો છો - તમારી જાતને.
કદાચ તમે થોડા સ્માર્ટ
થયા છો; તમારી પાસે
ચોક્કસપણે 10 વર્ષની ઉંમર કરતાં ઘણો
વધારે ડેટા છે. ફૂટબોલની
રમત અથવા મનપસંદ શર્ટ
ગુમાવવો એ એક મોટી
દુર્ઘટના હતી. હવે તમે
જાણો છો કે તમે
બીજું શર્ટ ખરીદી શકો
છો અને તમારી પાસે
તમારા જીવનમાં ઘણી વધુ રમતો
હશે. ત્યારે બધું બાઈનરી લાગતું
હતું. તમે કંઈક જીતો
છો અથવા તમે સંપૂર્ણપણે
ગુમાવો છો. હવે તમે
જાણો છો કે અન્ય
ઘણા વિકલ્પો છે. તમારી પાસે
ખુશીની બીજી અથવા બે
તકો હશે.
તેનાથી
પણ વધુ મહત્ત્વનું એ
છે કે તમે જાણો
છો કે તમે મેચ
અથવા શર્ટ ગુમાવવાથી બચી
ગયા છો. તમે તમારી
ભૂતકાળની વેદનાને આનંદપૂર્વક જોઈ શકો છો.
તમે એક મિત્રને ખરાબ
અકસ્માતને કારણે હાથનો ઉપયોગ ગુમાવતા જોયો છે. નજીકથી,
તમે તમારી માતાને તેના 50 વર્ષના પતિની ખોટમાંથી બહાર નીકળતી અને
શાંત, સમજદાર જીવન તરફ આગળ
વધતી જોઈ છે. તમે
જાણો છો કે તમારી
પાસે દુઃખને પાર કરવાની અને
સુખ સુધી પહોંચવાનું ચાલુ
રાખવાનું મનોબળ છે.
વૃદ્ધ
થવાનો સૌથી મોટો ફાયદો
એ છે કે તમે
તમારા જીવનમાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા
ભજવનાર વ્યક્તિ વિશે થોડું વધારે
જાણો છો - તમારી જાત .
તમને
શું ખુશ કરે છે
તેનો તમને વધુ સારો
ખ્યાલ છે. જ્યારે તમે
તમારા માતા-પિતાના ઘરેથી
તમારા પોતાના ઘરે ગયા અથવા,
પછીથી, તમે ભાડાના રૂમમાંથી
મોટા એપાર્ટમેન્ટમાં ગયા, ત્યારે તમારું
હૃદય આનંદથી છલકતું લાગતું હતું. તમે હજી પણ
યાદ કરી શકો છો
કે તમે પ્રથમ દિવસ
કેટલા ઉત્સાહિત હતા. પરંતુ થોડા
મહિનામાં, આનંદ ઓછો થઈ
ગયો અને તમને તેની
સાથે નાની વસ્તુઓ ખોટી
લાગી. સમય જતાં, તમે
પહેલા દિવસે અનુભવેલા નૈસર્ગિક આનંદ કરતાં વધુ
સ્પષ્ટ રીતે તે હેરાનગતિઓને
યાદ કરી. તમારી હિંમત
શીખી છે કે આનંદ
ઝાંખો અને આનંદ ક્ષીણ
થઈ જાય છે; તમારું
જીવન હવે વધુ સગવડ
અને નવી કમ્ફર્ટ સાથે
એક અલગ પ્લેનમાં આગળ
વધે છે.
હું
નાનો હતો ત્યારથી જ
લોકોએ મને મહત્વાકાંક્ષી બનવા
પ્રોત્સાહિત કર્યા. કેટલાક નાટકીય રીતે વિશ્વને બદલવાનું
સ્વપ્ન જોવું, જેમ કે કેટલાક
ફાયર-સ્ટાર્ટિંગ જનરલ અથવા અગ્નિ-શ્વાસ લેતા રાજકારણીએ કર્યું
છે. મારા માતા-પિતાએ
તેમના શ્રેય માટે, ચંગીઝ ખાનને બદલે ગાંધી અને
ગાલ્સવર્થી જેવી વધુ પેસિફિક
મૂર્તિઓને પ્રોત્સાહન આપ્યું. મોટી મહત્વાકાંક્ષાઓને આશ્રય
આપવા કરતાં પોતાને દુ:ખી બનાવવાનો
કોઈ સારો રસ્તો હું
જાણતો નથી. દાયકાઓએ મારી
પાસે જે કંઈ મહત્વાકાંક્ષાના
ફુગ્ગાઓ હતા તે ઉખાડી
નાખ્યા, મને મારી સામાન્યતા
સાથે સમાધાન કરાવ્યું અને મારા પછીના
વર્ષોને વધુ શાંતિપૂર્ણ બનાવ્યા.
તમે
જીવ્યા છો. તમે વૃદ્ધ
થઈ ગયા છો, વૃદ્ધાવસ્થાની
તમામ ખૂબ જ પ્રસિદ્ધ
વિકલાંગતાઓ સાથે, પરંતુ તમે જીવંત છો
અને વચન અને નવા
અનુભવોની આખી દુનિયા હજુ
પણ તમારી રાહ જોઈ રહી
છે.
જે
હું ભૂલીશ નહીં
મને
સ્પષ્ટપણે તે સમય યાદ
છે જ્યારે મારા મિત્રો અને
મારી પાસે ખૂબ જ
સ્પષ્ટ, સરળ પસંદગીઓ હતી.
દરેક વ્યક્તિ ડૉક્ટર અથવા એન્જિનિયર બનવા
માંગે છે, મોટા મહાનગર
અથવા નાના શહેરમાં રહેવા
માંગે છે, મૂર્તિપૂજક અથવા
નાનકડી સુંદરતાનો દરજ્જો આપે છે, મિત્રોનો
નાનો, હૂંફાળું સમૂહ અથવા મિત્રોનું
એક વ્યાપક, વૈવિધ્યસભર વર્તુળ હોય છે. અમારું
ધ્યાન તીવ્ર પણ સાંકડું હતું.
અમને સમય લાગ્યો અને,
હા, એ સમજવામાં ઉંમર
લાગી કે જીવન આપણને
આવી દ્વિસંગી પસંદગીઓ પ્રદાન કરતું નથી. પેલેટ વધુ
વૈવિધ્યસભર અને જટિલ છે.
વાસ્તવિક જીવનની વિવિધતા અને જટિલતા એ
આપણા અસ્તિત્વને આકર્ષક પડકાર બનાવે છે.
તમારા
જીવનમાં ન બની હોય
તેવી હજારો બાબતો વિશે કોઈ વધુ
જાણતું નથી. જે નોકરી
તમે લાયક હતા પણ
ન મળી; પ્રમોશન કે
જ્યાં સુધી તેઓ તમારા
માટે ખૂબ ઓછા અર્થ
ધરાવતા હતા ત્યાં સુધી
વિલંબિત હતા; પ્રિય પિતરાઈ
ભાઈ કે જેણે તમને
પ્રવાસ પર લઈ જવાનું
વચન આપ્યું હતું પરંતુ છેલ્લી
ક્ષણે તેનો વિચાર બદલી
નાખ્યો હતો; દીકરી કે
જેણે આવું વચન તો
બતાવ્યું પણ એક નિરાધાર
ક્લાસમેટ પર માથું ગુમાવ્યું.
પરંતુ
તમારા સાથીદારની દીકરી જેણે આટલું સારું
કર્યું છે તે હવે
તેના પિતાને પણ લખતી નથી
અને તમારા બોસ કે જેઓ
તેમના પરિવારને ઘણી વિદેશ યાત્રાઓ
પર લઈ ગયા હતા
તે હૃદયની સ્થિતિને કારણે હવે ઉડી શકતા
નથી. તમને નકારવામાં આવેલી
પ્રખ્યાત નોકરી મેળવનાર માણસને હવે સ્વાદુપિંડનું કેન્સર
છે. સૌથી વધુ આઘાતજનક,
પિતરાઈ ભાઈ કે જેણે
તેના અપૂર્ણ વચનથી તમને નિરાશ કર્યા
હતા તે ગયા શિયાળામાં
અકાળે મૃત્યુ પામ્યા હતા.
તમે
જીવ્યા છો. તમે વૃદ્ધ
થયા છો, વૃદ્ધાવસ્થાના તમામ
ખૂબ જ પ્રસિદ્ધ વિકલાંગતાઓ
સાથે, પરંતુ તમે જીવંત છો
અને વચનો અને નવા
અનુભવોની આખી દુનિયા હજુ
પણ તમારી રાહ જુએ છે.
મને
ગમતા ચહેરાઓ અને મારા ચહેરા
જેવી અસંગત વસ્તુ જોઈને ફફડતા હ્રદય - તે જ હું
છે… સ્ફટિક તરીકે સ્પષ્ટ યાદ રાખો .
ના, હું
ફરીથી 20 કે 30 વર્ષનો થવા માંગતો નથી. કોઈ પણ વિવાદ કરશે નહીં કે વૃદ્ધ માણસ અનુભવના
વિશાળ લેન્ડસ્કેપમાંથી બોલે છે. તેણે પ્રેમ અને વાસનાની વસંતઋતુમાં ઉછળેલા અને વિદાય
અને અસ્વીકારની પાનખર પડછાયામાં ઝૂકીને, નિષ્ફળતાના સૂર્યાસ્તમાં વેદના અનુભવી માત્ર
આશા અને ખુશીની પ્રભાતમાં પાછા ઉછળવા માટે વેદના અનુભવી છે.
હા, આધેડ
વયમાંથી બહાર નીકળનારા બધાની જેમ, મારી યાદશક્તિ ક્યારેક-ક્યારેક અસ્થિર લાગે છે અને
નામો મારાથી દૂર રહે છે. હું અધીરાઈમાં મારી વિસ્મૃતિને શાપ આપું છું. ત્યારે મને સત્યનો
ખ્યાલ આવે છે. યાદોના વિશાળ અંતરિયાળ પ્રદેશમાં જેમાંથી હું દરરોજ ઉભરું છું, ત્યાં
યાદ રાખવા યોગ્ય નથી. પરંતુ મને યાદ છે, સ્ફટિક જેવા સ્પષ્ટ અને હીરા જેવા તેજસ્વી,
મને ગમતા ચહેરાઓ અને મારા ચહેરા જેવી અસંગત વસ્તુ જોઈને ફફડતા હૃદય.
ડી.જી.શાસ્ત્રી
સૌજન્ય:
મનીષ નંદી
ટિપ્પણીઓ
ટિપ્પણી પોસ્ટ કરો