કેવી રીતે બાળકોને
લાંબા શ્વાસ લેવાની કળા શીખવવી ?
બાળકના
ચારિત્ર્ય ઘડતરમાં મહત્વનો ભાગ તેને ધ્યાન
કેન્દ્રિત કરવાનું શીખવવાનું છે. આ પ્રેક્ટિસ
તેના બાળપણથી શરૂ થવી જોઈએ
જેથી પાછળથી સારા પરિણામ મળે.
એકાગ્રતાના અભ્યાસની સાથે સાથે બાળકની
ઈચ્છાશક્તિ પણ મજબૂત અને
વધારવી જોઈએ. જો સાત વર્ષની
ઉંમરથી, દરેક બાળકને ત્રણ
બાબતો શીખવવામાં આવે છે - લાગણીઓ
પર નિયંત્રણ; એકાગ્રતા અને ઈચ્છાશક્તિનો વિકાસ
- પછી કોઈ પણ માતા-પિતા તેના બાળકોના
વર્તન વિશે પછીથી ફરિયાદ
કરશે નહીં. આ ત્રણેય પરિબળો
બાળકમાં સારા સંસ્કારો, મૂલ્યોના
બીજને ખીલવવામાં મદદ કરે છે.
બાળક એ ફળદ્રુપ જમીન
સમાન છે જેના પર
સારા સંસ્કાર અને સદ્ગુણો કેળવવા
જરૂરી છે.
પડકાર
એ છે કે આપણા
બાળકમાં આવા ગુણો કેવી
રીતે કેળવવા? આ પડકારનો પ્રથમ
ઉકેલ લાંબા શ્વાસ લેવાની પ્રેક્ટિસ છે. બાળકને લાંબો
શ્વાસ લેતા શીખવવું જોઈએ,
અને તેણે તેની વારંવાર
પ્રેક્ટિસ કરવી જોઈએ કે
આખરે તે એક મિનિટમાં
4-5 શ્વાસ લે. આવી 5-10 મિનિટની
પ્રેક્ટિસ પણ તેના વર્તનમાં
નોંધપાત્ર ફેરફારો લાવશે. તે પોતાના ગુસ્સાને
કાબૂમાં રાખી શકશે અને
નશોથી દૂર રહી શકશે.
તમામ માદક વસ્તુઓ સામાન્ય
રીતે પોતાને તણાવમાંથી મુક્ત કરવા માટે લેવામાં
આવે છે. તે તમને
થોડી ક્ષણો માટે સ્વર્ગીય આનંદનો
અનુભવ કરાવે છે. જે વ્યક્તિ
લાંબા શ્વાસ લે છે તેની
કુદરતી લાક્ષણિકતા એ છે કે
તે વર્તમાનમાં જીવતો હશે અને ખોટા
સુખનો આનંદ માણશે નહીં.
લાંબા શ્વાસ તેને શાશ્વત આનંદ
આપશે, જે આલ્કોહોલ અથવા
ડ્રગ્સ આપી શકતા નથી….
લાખો
ખરાબ ટેવોનો એકમાત્ર ઉપાય છે લાંબા
શ્વાસ. ટૂંકા સ્વભાવના બાળકોને નિયમિતપણે લાંબા શ્વાસ લેવાની પ્રેક્ટિસ કરાવવી જોઈએ. તેમનું વર્તન ચોક્કસપણે સુધરશે. માત્ર બાળકો માટે જ નહીં,
પરંતુ દરેક વ્યક્તિ માટે
આ એક અચૂક ઉપાય
છે. જ્યારે પણ કોઈ ગુસ્સે
થાય છે, ત્યારે વ્યક્તિએ
5 થી 10 મિનિટ સુધી લાંબા શ્વાસ
લેવાની પ્રેક્ટિસ કરવી જોઈએ; ગુસ્સો
આપોઆપ ગાયબ થઈ જશે.
એ સાબિત હકીકત છે કે જ્યારે
આપણા શ્વાસ ટૂંકા હોય છે ત્યારે
ગુસ્સો ગુમાવવાની વૃત્તિ વધુ હોય છે.
લાંબા શ્વાસો કોઈપણ નકારાત્મક સાબિત લાગણીની અસરને શૂન્ય કરી દે છે.…
જો લાંબા શ્વાસ લેવાની પ્રેક્ટિસ કરવામાં આવે તો વ્યક્તિ
ક્યારેય નિયંત્રણ ગુમાવી શકતો નથી.
તણાવ
દૂર કરવાની બીજી રીત આરામ
છે. જે કયોતસર્ગ, શવાસનનો
અભ્યાસ કરે છે, તેણે
ટેન્શન વિના જીવવાનું સૂત્ર
પ્રાપ્ત કર્યું છે. લાંબો શ્વાસ
અને કાયોતસર્ગ એ લાગણીઓને કાબૂમાં
રાખવા અને તણાવ દૂર
કરવાના અચૂક પગલાં છે.
આ બાળકોમાં સારા સંસ્કાર કેળવશે.
પરંતુ આ મૂલ્યો ત્યારે
જ આકાર લેશે જ્યારે
માતાપિતા તેમના વિશે જાગૃત હશે.
એકવાર
એક ન્યાયાધીશે ચોરને પૂછ્યું, “તમે બીજા લોકોના
ઘરમાં કેમ ઘૂસો છો?
મેં તમને ઘણી વાર
ચેતવણી આપી છે કે
આવું ન કરો, પણ
તમે હજી પણ એ
જ ભૂલ વારંવાર કરો
છો.” ચોરે જવાબ આપ્યો,
"સાહેબ, હું તમારી સલાહ
હંમેશા યાદ રાખું છું
અને તેનું પાલન કરવાનો પ્રયાસ
કરું છું, પરંતુ હું
શું કરું, જ્યારે પણ હું દરવાજા
પર 'સ્વાગત' લખેલું જોઉં છું ત્યારે
હું મારી જાતને રોકી
શકતો નથી અને ફરીથી
અહીં ઉતરવાની એ જ ભૂલ
કરી શકું છું."
આપણે
વસ્તુઓનું ખોટું અર્થઘટન કરવા ટેવાયેલા છીએ.
આપણે કાં તો તથ્યોને
યોગ્ય રીતે સમજી શકતા
નથી અથવા તેને સમજવાનું
ટાળવાનો પ્રયાસ કરીએ છીએ. આ
કિસ્સામાં ઉમદા પાત્ર કેવી
રીતે આકાર લેશે? સત્ય
જાણવું અને આપણા બાળકોમાં
અને આપણામાં સારા સંસ્કારો કેળવવાના
મહત્વને ધ્યાનમાં લેવું જરૂરી છે. જો આપણે
આપણા બાળકોને તેમની લાગણીઓ પર નિયંત્રણ રાખવા
અને તેમની એકાગ્રતા અને ઈચ્છાશક્તિ વિકસાવવાનું
શીખવીએ, તો આપણે ખરેખર
આપણા બાળકોને મદદ કરી શકીશું
અને તેમના ચારિત્ર્યને બીજા કરતા વધુ
સારી રીતે ઘડી શકીશું.
ડી.જી .શાસ્ત્રી
ટિપ્પણીઓ
ટિપ્પણી પોસ્ટ કરો