વૃદ્ધાવસ્થામાં પતિ-પત્ની વચ્ચે ભાવનાત્મક અંતર કેમ વધે છે — ભારતીય સંદર્ભમાં

છબી
*નોંધ: આ લેખ એ ધારણા સાથે સહમત નથી કે "સ્ત્રીઓ વૃદ્ધાવસ્થામાં પોતાના પતિને નફરત કરવા લાગે છે" — આ વાત સાર્વત્રિક રીતે સાચી નથી. જે સાચું છે, અને જેના પર ઘણું સંશોધન થયું છે, તે એ છે કે ઘણી સ્ત્રીઓ (અને ઘણા પુરુષો પણ) લગ્નના લાંબા વર્ષો પછી નારાજગી, ભાવનાત્મક અંતર અથવા નિરાશા અનુભવવા લાગે છે. નીચે ભારતીય પરિવારોના સંદર્ભમાં આના ખરા, તથ્યો પર આધારિત કારણો, ઉદાહરણો અને વ્યવહારુ ઉકેલો આપ્યા છે.* --- ## ૧. દાયકાઓ સુધીની અસમાન ભાવનાત્મક જવાબદારી **કારણ:** મોટાભાગના ભારતીય લગ્નોમાં, ખાસ કરીને ૧૯૭૦-૯૦ના દાયકામાં થયેલા લગ્નોમાં, ઘરની અદ્રશ્ય જવાબદારી — રસોઈ બનાવવી, બાળકોની સંભાળ, સાસરિયાંનું ધ્યાન રાખવું, જન્મદિવસ યાદ રાખવો, ઘરનું બજેટ સંભાળવું — સ્ત્રીના ખભા પર રહેતી હતી, જ્યારે પુરુષ "કમાનાર" ની ભૂમિકા સુધી મર્યાદિત રહેતો હતો. આ અસમાનતા ૩૦-૪૦ વર્ષ સુધી એટલા માટે સામાન્ય લાગતી રહી કારણ કે આસપાસ બધા આ જ રીતે જીવતા હતા. **ઉદાહરણ:** પુણેની સુનિતા, ૬૧ વર્ષ, એ બે બાળકોનો ઉછેર કર્યો, દસ વર્ષ સુધી પોતાના સસરાની બીમારી સંભાળી, અને ક્યારેય એક વર્ષ પણ એવું ન ગયું જ્યારે આ...

માફ કરવું શા માટે આટલું મુશ્કેલ છે?

 માફ કરવું શા માટે આટલું મુશ્કેલ છે?


અહંકાર દુઃખ પર રહે છે - વધુ દુઃખ, તેના માટે વધુ પોષણ. આનંદની ક્ષણોમાં, અહંકાર સંપૂર્ણપણે અદૃશ્ય થઈ જાય છે અને ઊલટું; જો અહંકાર અદૃશ્ય થઈ જાય, તો આનંદ તમારા પર વરસવા લાગે છે. જો તમને અહંકાર જોઈએ છે, તો તમે માફ કરી શકતા નથી, તમે ભૂલી શકતા નથી - ખાસ કરીને દુઃખ, ઘા, અપમાન, અપમાન અને ખરાબ સપના. એટલું જ નહીં, તમે તેમને અતિશયોક્તિ પણ કરતા જશો. તમે તમારા જીવનમાં જે સુંદર રહ્યું છે તે બધું ભૂલી જશો, તમને આનંદની ક્ષણો યાદ રહેશે નહીં; જ્યાં સુધી અહંકારનો સંબંધ છે ત્યાં સુધી તેઓ કોઈ હેતુની સેવા કરતા નથી. આનંદ એ અહંકાર માટે ઝેર સમાન છે, અને દુઃખ એ વિટામિન્સ જેવું છે.

તમારે અહંકારની આખી મિકેનિઝમ સમજવી પડશે. જો તમે માફ કરવાનો પ્રયાસ કરો છો, તો તે વાસ્તવિક ક્ષમા નથી. પ્રયત્નો સાથે, તમે ફક્ત દમન કરશો. તમે ત્યારે જ માફ કરી શકો છો જ્યારે તમે તમારા મગજમાં ચાલતી આખી રમતની મૂર્ખતાને સમજો છો. તે બધાની સંપૂર્ણ વાહિયાતતાને અને મારફતે જોવી પડશે, નહીં તો તમે એક બાજુથી દબાવશો, અને તે બીજી બાજુથી આવવાનું શરૂ કરશે. તમે એક સ્વરૂપમાં દમન કરશો; તે બીજા સ્વરૂપે ભારપૂર્વક જણાવે છે - કેટલીકવાર એટલું સૂક્ષ્મ છે કે તે ઓળખવું લગભગ અશક્ય છે કે તે એ જ જૂનું માળખું છે, તેથી નવીનીકૃત, નવીનીકૃત, ફરીથી શણગારેલું, કે તે લગભગ નવું લાગે છે.

અહંકાર નકારાત્મક પર જીવે છે કારણ કે અહંકાર મૂળભૂત રીતે નકારાત્મક ઘટના છે. અને તમે આનંદને ના કેવી રીતે કહી શકો? તમે દુઃખને ના કહી શકો, તમે જીવનની વેદનાને ના કહી શકો. તમે ફૂલો અને તારાઓ અને સૂર્યાસ્તને અને જે સુંદર, દિવ્ય છે તેને તમે કેવી રીતે ના કહી શકો? અને આખું અસ્તિત્વ તેનાથી ભરેલું છે - તે ગુલાબથી ભરેલું છે - પણ તમે કાંટા ચૂંટતા જાઓ છો; તે કાંટામાં તમારું મોટું રોકાણ છે.

સદીઓથી તમને ક્ષમા કરવાનું કહેવામાં આવ્યું છે, પરંતુ અહંકાર ક્ષમા દ્વારા જીવી શકે છે, તે 'મેં માફ કરી દીધો છે' એવા વિચાર દ્વારા નવું પોષણ મેળવવાનું શરૂ કરી શકે છે. મેં મારા દુશ્મનોને પણ માફ કર્યા છે. હું કોઈ સામાન્ય વ્યક્તિ નથી.’ અને સંપૂર્ણ રીતે યાદ રાખો, જીવનની મૂળભૂત બાબતોમાંની એક એ છે કે સામાન્ય વ્યક્તિ તે છે જે વિચારે છે કે તે સામાન્ય નથી; સરેરાશ વ્યક્તિ તે છે જે વિચારે છે કે તે સરેરાશ નથી. જે ક્ષણે તમે તમારી સામાન્યતાને સ્વીકારો છો, તમે અસાધારણ બનો છો. જે ક્ષણે તમે તમારા અજ્ઞાનને સ્વીકારો છો, પ્રકાશનું પ્રથમ કિરણ તમારા અસ્તિત્વમાં પ્રવેશ્યું છે, પ્રથમ ફૂલ ખીલ્યું છે. વસંત બહુ દૂર નથી.

તેથી એક તરફ તમે ભૂલી જવા અને માફ કરવા માંગો છો કારણ કે ભૂલી જવાનો એકમાત્ર રસ્તો માફ કરવાનો છે - જો તમે માફ ન કરો તો તમે ભૂલી શકતા નથી - પરંતુ બીજી બાજુ એક ઊંડી સંડોવણી છે. જ્યાં સુધી તમે તે સંડોવણી જોશો નહીં, ઈસુ અને બુદ્ધ મદદ કરશે નહીં. તેમના સુંદર નિવેદનો તમને યાદ રહેશે, પરંતુ તેઓ તમારી જીવનશૈલીનો ભાગ નહીં બને, તેઓ તમારા લોહીમાં, તમારા હાડકામાં, તમારી મજ્જામાં પરિભ્રમણ કરશે નહીં. તેઓ તમારા આધ્યાત્મિક વાતાવરણનો ભાગ બનશે નહીં. તેઓ પરાયું રહેશે, બહારથી લાદવામાં આવેલ કંઈક; સુંદર, ઓછામાં ઓછું તે બૌદ્ધિક રીતે આકર્ષિત કરે છે, પરંતુ અસ્તિત્વમાં તમે એ જ જૂની રીતે જીવશો.

તેથી જ હું તમને નથી કહેતો: માફ કરો. હું તમને નથી કહેતો: નફરત ન કરો; પ્રેમ હું તમને એવું નથી કહેતો કે તમે તમારા બધા પાપો છોડી દો અને પુણ્યશાળી બનો. માણસે એ બધું અજમાવ્યું છે અને તે સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ ગયું છે. મારું કામ સાવ અલગ છે. હું કહું છું: તમારા અસ્તિત્વમાં પ્રકાશ લાવો. અંધકારના આ બધા ટુકડાઓથી પરેશાન ન થાઓ.

ડી.જી.શાસ્ત્રી

તાઓમાંથી સંક્ષિપ્ત: ધ ગોલ્ડન ગેટ, સૌજન્ય: ઓશો ટાઇમ્સ ઇન્ટરનેશનલ ફાઉન્ડેશન

ટિપ્પણીઓ

આ બ્લૉગ પરની લોકપ્રિય પોસ્ટ્સ

જાપાની આદતોએ 47 દિવસમાં મારું સ્વાસ્થ્ય સુધાર્યું - ભારત માટે એક શાકાહારી અભિગમ

🌿 તમારા શ્વાસમાં છે મન અને શરીરને બદલવાની શક્તિ

જૉન પર્કિસની પુસ્તકThe Power of Moving On — વિગતવાર ગુજરાતી સારાંશ