વૃદ્ધાવસ્થામાં પતિ-પત્ની વચ્ચે ભાવનાત્મક અંતર કેમ વધે છે — ભારતીય સંદર્ભમાં

છબી
*નોંધ: આ લેખ એ ધારણા સાથે સહમત નથી કે "સ્ત્રીઓ વૃદ્ધાવસ્થામાં પોતાના પતિને નફરત કરવા લાગે છે" — આ વાત સાર્વત્રિક રીતે સાચી નથી. જે સાચું છે, અને જેના પર ઘણું સંશોધન થયું છે, તે એ છે કે ઘણી સ્ત્રીઓ (અને ઘણા પુરુષો પણ) લગ્નના લાંબા વર્ષો પછી નારાજગી, ભાવનાત્મક અંતર અથવા નિરાશા અનુભવવા લાગે છે. નીચે ભારતીય પરિવારોના સંદર્ભમાં આના ખરા, તથ્યો પર આધારિત કારણો, ઉદાહરણો અને વ્યવહારુ ઉકેલો આપ્યા છે.* --- ## ૧. દાયકાઓ સુધીની અસમાન ભાવનાત્મક જવાબદારી **કારણ:** મોટાભાગના ભારતીય લગ્નોમાં, ખાસ કરીને ૧૯૭૦-૯૦ના દાયકામાં થયેલા લગ્નોમાં, ઘરની અદ્રશ્ય જવાબદારી — રસોઈ બનાવવી, બાળકોની સંભાળ, સાસરિયાંનું ધ્યાન રાખવું, જન્મદિવસ યાદ રાખવો, ઘરનું બજેટ સંભાળવું — સ્ત્રીના ખભા પર રહેતી હતી, જ્યારે પુરુષ "કમાનાર" ની ભૂમિકા સુધી મર્યાદિત રહેતો હતો. આ અસમાનતા ૩૦-૪૦ વર્ષ સુધી એટલા માટે સામાન્ય લાગતી રહી કારણ કે આસપાસ બધા આ જ રીતે જીવતા હતા. **ઉદાહરણ:** પુણેની સુનિતા, ૬૧ વર્ષ, એ બે બાળકોનો ઉછેર કર્યો, દસ વર્ષ સુધી પોતાના સસરાની બીમારી સંભાળી, અને ક્યારેય એક વર્ષ પણ એવું ન ગયું જ્યારે આ...

કેમ વિચારો છો?-સર્કસના સાંકળો થી બાંધેલા હાથી જેવું

 કેમ વિચારો છો?-સર્કસના સાંકળો થી બાંધેલા  હાથી જેવું


પોતાની નબળાઈને દૂર કરવી અને પોતાની શક્તિને મજબૂત કરવી એ એક કળા છે અને આ કળાને પૂર્ણ કરવી એ શાણપણભર્યું જીવન છે. દરેક કોર્પોરેટ એક્ઝિક્યુટિવ પોતાની નબળાઈ અને શક્તિને ઓળખવા માટે સજાગ રહેવું જોઈએ. તો જ વ્યક્તિ પોતાની શક્તિનો લાભ ઉઠાવી શકે છે અને તેની નબળાઈને ચેકમેટ કરી શકે છે.

તેથી ઘણી વાર, વ્યક્તિની શક્તિનું ધ્યાન જતું નથી, અને તેથી, વ્યક્તિ સિદ્ધિના શિખરે પહોંચતો નથી. એક મનોવૈજ્ઞાનિક આળસ છે, જેના કારણે વ્યક્તિ અંદર શું છે તે જોઈ શકતો નથી.

મેં એક વૃદ્ધ માણસ સાથે સંકળાયેલી ઘટના સાંભળી છે. આજીવિકા માટે તે હિલીયમ ભરેલા ફુગ્ગા વેચતો હતો. તેના ધંધામાં પણ અન્ય કોઈની જેમ તેના ઉતાર-ચઢાવ હતા. જ્યારે પણ તેનો ધંધો મંદ પડતો ત્યારે તે બાળકોનું ધ્યાન ખેંચવા માટે વિવિધ રંગોના થોડા ફુગ્ગા છોડતો.

તેવી જ રીતે, તેના વ્યવસાયને વેગ આપવા માટે, તેણે એક પ્રસંગે થોડા ફુગ્ગા છોડ્યા. એક છોકરાએ આકાશમાં જુદા જુદા રંગોના ફુગ્ગાઓને જોતા પૂછ્યું, "જો કાળો બલૂન છોડવામાં આવે તો તે પણ ઉપર જશે?" વૃદ્ધ માણસે તેને પ્રેમથી કહ્યું, "બલૂન ઉપર જે બહાર છે તે નથી પણ અંદર છે તે છે."

આ દરેક માટે સાચું છે. આપણું આંતરિક વલણ, સકારાત્મકતા અને સતર્કતા આપણને ઉપર જવા માટે બનાવે છે.

કોઈને તમને રોકવા ન દો. કોઈ તમને નકારાત્મક ટિપ્પણીઓ કરીને અસ્થાયી રૂપે રોકી શકે છે. વ્યક્તિ, આંતરિક સતર્કતા સાથે, વ્યક્તિની શક્તિને ટોચ પર લઈ શકે છે અને ઊંચે જઈ શકે છે.

એક હાથી, જે દિવસોથી તે નાનું બચ્ચું હતું, તેને સાંકળ વડે થાંભલા સાથે બાંધવામાં આવ્યો હતો. જ્યારે તે મોટો થયો, તેમ છતાં તેની પાસે એક ટનનો ભાર ઉપાડવાની તાકાત હતી, તેમ છતાં તેને લાગતું હતું કે તે તેની સાંકળમાંથી પોતાને મુક્ત કરી શકશે નહીં. આ તેના કન્ડીશનીંગને કારણે હતું. ઘણા પુખ્ત વયના લોકો સર્કસના હાથીઓની જેમ વર્તે છે. જે તેમને બાંધે છે તે તેમનું મન છે.

આપણી સૌથી મોટી નબળાઈ એ છે કે આંતરિક રીતે સજાગ ન રહેવું, અને આપણે યાંત્રિક રીતે કામ કરવામાં ખોવાઈ જઈએ છીએ. આપણા સંબંધો, અપેક્ષાઓ, નિરાશાઓ અને ગુસ્સો યાંત્રિક છે. જ્ઞાનીઓના ઉપદેશને યાદ કરીએ. સ્વ-સ્મરણ એ એક શક્તિશાળી પ્રથા છે. હંમેશા પૂછો, ‘શું હું યાંત્રિક છું કે સભાન પ્રાણી?’ ચાલુ અને બંધ, આ પ્રશ્ન પૂછો અને અંદર જુઓ. એ પણ પૂછો, ‘શું હું બીજાઓ અને પોતાની જાત સાથે યોગ્ય સંવાદમાં છું? શું સાચો સ્નેહ છે? શું હું સાચું સાંભળું છું?’ પ્રશ્નના ક્ષેત્રમાં રહો અને અંદર જુઓ.

સાંભળવા માટે, આપણે આપણા પૂર્વગ્રહો, તારણો, પસંદ-નાપસંદને બાજુએ રાખીને પછી સાંભળવાની જરૂર છે. શું આપણે આપણા બધા તારણો, પૂર્વગ્રહો, પસંદ અને નાપસંદ સાથે સાંભળતા નથી? તે પ્રક્રિયામાં, શુદ્ધ શ્રવણ છે? આપણામાંના મોટાભાગના લોકો દુઃખ, અફસોસ અને રોષની પૃષ્ઠભૂમિમાં સાંભળે છે. તેથી, ત્યાં પ્રતિકાર છે. આપણી રોજિંદી ચિંતાઓ, ડર અને લોભ આપણને તથ્યપૂર્ણ સાંભળતા અટકાવે છે.

શું એ સાચું નથી કે વ્યક્તિનું મન કોઈના આંતરિક વિકારથી ખૂબ ઘોંઘાટ કરે છે? આવી સ્થિતિમાં, જ્યારે બોસ અથવા સહકાર્યકરો કંઈક કહેતા હોય, ત્યારે તથ્યપૂર્ણ સાંભળવું કેવી રીતે શક્ય બને? મનની ભીડ હોવાથી હંમેશા વિકૃતિ રહે છે. અને આ કારણે, વ્યક્તિ જે કહે છે તેનું ભાષાંતર કરે છે જે જાણે છે. તેથી, કોઈનું સાંભળવું એ તથ્યવાળું નથી પણ ખંડિત છે. જ્યારે સાંભળવામાં ખામી હોય છે, ત્યારે ઓફિસમાં વ્યક્તિનો સંબંધ અવ્યવસ્થિત હોય છે. શું કોઈ આ બધા માટે અત્યંત સજાગ રહી શકે? જાગો અને આંતરિક સતર્કતાની દુનિયામાં ઊભો થાઓ.

ડી.જી ​​.શાસ્ત્રી

ટિપ્પણીઓ

આ બ્લૉગ પરની લોકપ્રિય પોસ્ટ્સ

જાપાની આદતોએ 47 દિવસમાં મારું સ્વાસ્થ્ય સુધાર્યું - ભારત માટે એક શાકાહારી અભિગમ

🌿 તમારા શ્વાસમાં છે મન અને શરીરને બદલવાની શક્તિ

જૉન પર્કિસની પુસ્તકThe Power of Moving On — વિગતવાર ગુજરાતી સારાંશ