દરરોજ આત્મનિરીક્ષણ કરો,
તમારી જાત માટે દીવો બનો
આપણી સંસ્કૃતિમાં દીવાનું
ઘણું મહત્વ છે. સંતો તે ચમકતી, શાશ્વત, ધુમાડા વિનાની જ્યોત તરફ નિર્દેશ કરે છે જેનો પ્રકાશ
સર્વવ્યાપી છે. આ ચેતનાનો તેજસ્વી પ્રકાશ છે, જે જ્યારે મનમાં પ્રતિબિંબિત થાય છે ત્યારે આપણા આંતરિક વિચારોને તેજ કરે છે.
તે માત્ર વિશ્વને તેની સંપૂર્ણતામાં રજૂ કરતું નથી, પણ તેને પ્રકાશિત પણ કરે છે. તે પ્રકાશમાં, આપણે બ્રહ્માંડને તેની બધી ઘટનાઓ, અનુભવો અને
અમર્યાદિત અજાયબીઓ સાથે ઓળખીએ છીએ.
જો કે, આપણે ખરેખર શું અનુભવીએ છીએ તે આપણા વિચારોની રચના પર
આધારિત છે. જ્યોત ધૂમ્રપાનવાળી, નીરસ કે ડગમગતી
હોય તે મનના સ્વભાવ પર આધારિત છે. ઋષિઓ આપણને મનને શુદ્ધ કરવાની સલાહ આપે છે જેથી
તે દીવાની સ્થિર જ્યોત જેવું બની જાય, જે પવનવિહીન
વિસ્તારમાં સળગતું હોય, તેની આસપાસના અંધકારને
દૂર કરે.
આપણું મન વૈવિધ્યસભર
વિચારોથી ભરેલું હોય છે, ક્યારેક
સકારાત્મક, તો ક્યારેક
નકારાત્મકતાઓથી ભરેલું હોય છે. સકારાત્મક મન માટે, બધું સુંદર અને અદ્ભુત દેખાય છે. આપણે આપણી અંદર જે શાંતિ અને આનંદ અનુભવીએ
છીએ તે પ્રસન્ન કરીએ છીએ અને આપણી આસપાસની દુનિયાને પ્રકાશિત કરીએ છીએ.
એવું કહેવાય છે કે એવું
કંઈ નથી જે શુદ્ધ, કેન્દ્રિત, એકલ-પોઇન્ટેડ મન ધરાવતી વ્યક્તિ પ્રાપ્ત કરી શકતી નથી. મન જ
આપણા બંધનનું કારણ છે અને આપણી મુક્તિનું કારણ પણ છે. જેમ આપણું મન, એટલું જ આપણું વિશ્વ! જ્યારે તે જ્ઞાનથી પ્રગટાવવામાં આવે
છે, વિશ્વના નિયમોના જ્ઞાનથી પણ, ત્યારે આપણે યોગ્ય પરિણામો મેળવવા માટે કાર્યક્ષમ રીતે
કાર્ય કરી શકીએ છીએ. તેનાથી વિપરિત, જ્યારે મન નીરસ,
અસ્થિર હોય છે, લટકતી જ્યોતની
જેમ, આપણે વિશ્વ અને આપણી જાતની વિકૃત છબી જોઈએ છીએ,
જે આત્મવિશ્વાસ અને આત્મસન્માનનો અભાવ તરફ દોરી જાય છે. પછી,
જ્યારે આપણે બહારની દુનિયામાં કાર્ય કરીએ છીએ, ત્યારે આપણી ક્રિયાઓ ફળદાયી કે કાર્યક્ષમ નથી.
જીવન અજાયબીઓથી ભરેલું
છે. ક્યારેક આપણે આપણા ધ્યેય સુધી પહોંચવા માટે સરળ હાઇવે પર હોઈએ છીએ, અને કેટલીકવાર આપણને મોટા અવરોધોનો સામનો કરવો પડે છે. ખૂબ
જ ભાગ્યે જ આપણે સમજીએ છીએ કે આપણે જે બાહ્ય અવરોધોનો સામનો કરીએ છીએ તે વાસ્તવમાં
આપણા આંતરિક અવરોધો, વિચારો અને માન્યતાઓની
અભિવ્યક્તિ છે.
તેથી, ઋષિમુનિઓએ કહ્યું, ‘તમારા સ્વયં માટે
દીવો બનો.’ જીવનની કોઈપણ પરિસ્થિતિમાં, સ્વ-મૂલ્યાંકન
જરૂરી છે. હકીકતમાં, આપણે આત્મનિરીક્ષણને
દૈનિક આદત બનાવવી જોઈએ. જ્યારે આપણે અંદર જોઈએ છીએ, ત્યારે આપણે આપણા પોતાના વિચારોની ગડબડ વચ્ચે છુપાયેલા સુંદર સ્વને શોધી શકીએ
છીએ. ત્યારે આપણે સમજીએ છીએ કે આપણે જે પણ કુરૂપતા, વિકૃતિ, સંઘર્ષો અને અવરોધોનો
સામનો કરીએ છીએ તેનો સ્ત્રોત આપણી અંદર છે. સ્વ-નિરીક્ષણના જ્ઞાનથી પ્રકાશિત,
જ્યારે આપણે આપણી જાતને તપાસવા માટે મન ફેરવીએ છીએ, ત્યારે આપણે, શરૂઆતમાં,
નકારાત્મકતાઓ અને અપૂર્ણતાઓનું ટોળું શોધી શકીએ છીએ. સ્વામી
ચિન્મયાનંદે જાહેર કર્યું, “ક્યારેય પરેશાન
થશો નહીં અથવા સ્વ-નિરીક્ષણ છોડશો નહીં, ભલે તે પહેલા ભલે
ગમે તેટલું ભયાનક લાગે. તે ધ્યાન અને જીવનમાં કંઈપણ મહાન પ્રાપ્ત કરવાનો આધાર છે.”
જો અને ક્યારે, આપણે તેમને છોડી દઈએ છીએ - આ નકારાત્મકતાઓ અને વિચારો -
આપણે તેજસ્વી સ્વયંને ઓળખીએ છીએ, જે નીચે રહેલ
તમામ લાઇટનો પ્રકાશ છે. આ ચેતનાથી પ્રગટેલો શુદ્ધ મનનો પ્રકાશ એટલો તેજસ્વી અને
અદ્ભુત છે કે તે સમગ્ર વિશ્વને પ્રકાશિત કરે છે. આપણે તેને તકની દુનિયા, ભલાઈની દુનિયા, સુંદરતાની દુનિયા
અને અજાયબીની દુનિયા તરીકે અનુભવીએ છીએ. અને આપણે વિશ્વાસ અને નિર્ભયતા સાથે
જીવનના તમામ ભયાવહ પડકારોનો સામનો કરવાની હિંમત મેળવીએ છીએ.
ટિપ્પણીઓ
ટિપ્પણી પોસ્ટ કરો