સત્ય તે છે જે અંદરનો
અવાજ તમને કહે છે
સમગ્ર વિશ્વમાં ધાર્મિક
પરંપરાઓ સાક્ષાત્કાર પર આધારિત વાસ્તવિકતાને સંપૂર્ણ, અવિનાશી અને વ્યાખ્યાની બહાર માને છે. અંતપ્રેરણાની હકીકત વિચારની હકીકત કરતાં
ઊંચી હોવાનું, સંવેદનાત્મક અનુભવો કરતાં
ઉદ્દેશ્યનું ઊંચું , ગણતરીના વિચારો કરતાં
ભેદભાવભર્યું મન, અને આત્મા, તે બધામાં મહત્તમ હોવાનું કહેવાય છે. રીગવેદ કહે છે,
'એકમ દુઃખ વિપ્ર બહુધા વદંતી' - સત્ય એક છે, જોકે હોંશિયાર માણસો તેની
વાત જુદી જુદી રીતે કરે છે.
હકીકત એ અસ્તિત્વનું
નિયમન છે. તે ભગવાનના 3 લક્ષણોમાંથી એક છે,
અન્ય ચિત, જાગૃતિ અને આનંદ,
આનંદ છે. ધર્મ, તેના સર્વોચ્ચ
પરિબળમાં, સત્યનો પર્યાય છે જે પોતાને કોસ્મિક ક્રમ
દ્વારા પ્રગટ કરે છે. પ્રયોગમૂલક તથ્ય વધુમાં વધુ વિનિમય કરી શકે છે, પરંતુ સંપૂર્ણ વાસ્તવિકતા બ્રહ્મ સાથે સમાન છે, આદર્શ રીતે અનુકૂળ અસ્તિત્વ, કોઈ પણ રીતે ગોઠવણો નથી.
વાસ્તવિકતા સ્વયં સ્પષ્ટ
છે. તેને રાજ્ય અથવા ધાર્મિક સત્તા દ્વારા દબાવી શકાતું નથી. મુંડકા ઉપનિષદ કહે
છે: ‘સત્યમ એવા જયતે નાનૃતમ, સત્યેન પંથા
વિતતો દેવયનહ ’ - મારા પોતાના પર સત્ય, હવે અસત્ય નહીં.
હકીકત દ્વારા દેવતાઓનો માર્ગ નક્કી કરવામાં આવ્યો છે.
આધ્યાત્મિક વિચાર તરીકે,
સત્ય પણ નિરંકુશ જેવું લાગે છે. પરંતુ સામાજિક મૂલ્ય તરીકે,
સત્ય માનવ જીવનને લાગુ પડે છે. હકીકતને ઓળખવી એ એક સરળ માનવ
અરજ છે. સાચું રહેવું એ ઘરવાળાઓ માટે એક સુપર છે. મંડલા બ્રાહ્મણ ઉપનિષદમાં
આત્મ-સંયમ માટેની પદ્ધતિઓની શ્રેણીમાં સત્યનો સમાવેશ થાય છે. નારદ સ્મૃતિ હકીકતની
ઉપયોગીતા માને છે, જે 1000 બલિદાન સમાન છે. બુદ્ધે નિર્વાણ સુધી પહોંચવાની પદ્ધતિ
તરીકે 4 ઉમદા સત્ય જોયા. મહાવીરે વાસ્તવિકતાને પંચ
મહાવ્રતનો એક આવશ્યક ભાગ બનાવ્યો, સાધુઓના પાંચ
ઉત્તમ વ્રતો. ગુરુ નાનક દેવ કહે છે: ‘સચહુ ઓરાઈ સભા કો ઉપર સચ આચાર’ - બાકીનું
બધું સત્યનું સંક્ષિપ્ત છે. પરંતુ પ્રામાણિક રહેવું વધુ સારું છે.
ગાંધીજીએ સત્ય સરળ તરીકે
ભગવાનની ઉપાસના કરી. તે તેના 'હકીકત સાથેના
પ્રયોગો' દેખાયો કારણ કે તમામ ધંધામાં મહત્તમ છટાદાર.
શરૂઆતમાં, તેણે વિચાર્યું, ભગવાન સત્ય છે; તેમ છતાં કહેવા માટે
તેમના અભિપ્રાયમાં સુધારો કર્યો, વાસ્તવિકતા ભગવાન
છે. તેના માટે, હકીકત એ છે કે અંદરનો
અવાજ તમને કહે છે. તેમણે સલાહ આપી કે જો કોઈ સંપૂર્ણ વાસ્તવિકતાને સમજી શકતો નથી,
તો વ્યક્તિએ સંબંધિત વાસ્તવિકતાને વળગી રહેવું જોઈએ. સત્યનો
અનુભવ સમગ્ર વસ્તુની એકતાની અનુભૂતિ કરવાનો હતો.
હકીકત અને અહિંસાએ સ્વરાજ,
સ્વ-શાસનની તેમની કલ્પનાની પ્રેક્સીસ બનાવી. સ્વરાજને હવે
માત્ર એક રાજકીય હેતુ તરીકે ગણવામાં આવતો ન હતો, જોકે 'સ્વ પર શાસન' તરીકે. તે સંપૂર્ણ સ્વતંત્રતા તરીકે વાસ્તવિકતા સાથે જોડાણ દેખાયા હતા જે
યોગ્ય અને ખોટાની ભાવનાની તાકાતનું નિવેદન સૂચવે છે. તેમનો સત્યાગ્રહનો સિદ્ધાંત,
વાસ્તવિકતા તરફ કોલ, ભારતીયોની જેમ બ્રિટિશરોનાં મનમાં પરિવર્તન લાવવાના હેતુસર પુષ્કળ બન્યો. એક
સત્યાગ્રહી, હકીકતનો મતદાર, આત્મ-શુદ્ધિકરણ અને આત્મ-નિયંત્રણ દ્વારા તેના આત્માને
સળગાવવાનું બન્યું. તે પાપીને નહીં, પણ પાપીને
ધિક્કારવા માગે છે, અને તે ઇચ્છે છે કે તેના
વિરોધી પર વધુ સારી સમજણ પ્રવર્તે. તેમણે લખ્યું, ‘સત્ય પછીના સાધકે ગંદકી કરતાં નમ્ર બનવાની જરૂર છે.
ગાંધી સત્યના માધ્યમથી
ઉભા હતા અને ઇચ્છતા હતા કે કોઈ પણ પોતાના માટે વાસ્તવિકતા સમજે, અને હવે તેની બીજી વિવિધતાઓ પર આધાર રાખવો નહીં. તેમનું
માનવું હતું કે સત્યનો માર્ગ સખત અને લપસણો છે, પરંતુ બિનસાંપ્રદાયિક વૃદ્ધિ માટે તેને કચડી નાખવું જોઈએ. જેમ તેમણે પોતાની
આત્મકથામાં લખ્યું છે: 'સત્ય એક વ્યાપક વૃક્ષ
જેવું છે, જે તમે તેને જેટલું વધુ પોષશો તેટલું વધુ ફળ
આપે છે.'
ટિપ્પણીઓ
ટિપ્પણી પોસ્ટ કરો